معماری سردرخانه های سنندج
ساعت ۱:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱٢/٢٢  کلمات کلیدی:

یکی از فضاهای مهم در معماری بناهای سنندج که از اهمیت ویژه ای برخوردار است، سردرسازی بناهای این شهر است. تعدد و کثرت سردرهای زیبا در سنندج موجب پیدایش معماری  ویژه با تفاوت ها و تمایزهای گوناگون شده است.

هنر سردرسازی در سنندج بستگی به وضعیت طبقاتی صاحبان آنها داشته و دارد. به عنوان مثال سردر خانه یک خانواده اعیان با سردر منزل یک پیشه ور تفاوت داشت؛ اما یک نکته در آن مشترک است، و آن حفظ اصول هنری و رعایت شئون معماری است.

با توجه به این اشاره موجز می توان هنر سردر سازی را با توجه به میزان سرمایه گذاری به دو نوع تقسیم کرد.

سردرورودی منازل اعیانی:

سردرهای منازل اعیانی عموماً دارای یک هشتی ، یا به صورت نیم دایره بود که در اطراف مدخل ورودی، حجره هایی با سکوهای وسیع اما کم عرض برای نشستن مراجعین منزل یا فرزندان صاحب خانه پدید می آورد. پس از آن، هشتی و دالانی مسقف قرار داشت.سردرهای منازل اعیانی عموماً دارای یک هشتی ، یا به صورت نیم دایره بود که در اطراف مدخل ورودی، حجره هایی با سکوهای وسیع اما کم عرض برای نشستن مراجعین منزل یا فرزندان صاحب خانه پدید می آورد. پس از آن، هشتی و دالانی مسقف قرار داشت.

 

 

 

 

سردرورودی منازل طبقه متوسط:

سردر سازی طبقه متوسط، چون پیشه وران، تجار، کاسب ها و... نیز به تبع اصول معماری سنتی ، عموماً به صورت هشتی و دهلیز و فضاهای باز و گاه بسته و طبعاً در ابعاد و اندازه های کوچک تر بود. در منازل طبقات اجتماعی پایین تر، عناصر خواجه نشین یعنی سکوهای داخلی و خارجی حذف می شد.

 

مهم ترین نکته ای که در سردرهای قدیمی منازل شهر سنندج به چشم می خورد، هنر آجر تراشی و نماسازی تزیینی این فضاها است که در سردر منازل اواخر دوره قاجار و اوایل پهلوی به اوج رسید. خلاقیت طرح و نقش های متنوع و هماهنگ و ترکیب عناصر تزیینی،  ویژگی منحصر به فرد این سردرها است. قوس های مورد استفاده عموماً از نوع نیم دایره و ابرویی بود و از طرح های هندسی و اسلیمی و گل  و بته ، به عنوان طرح های تزیینی استفاده می شد. از ستون نماها نیز به نحو بسیار ماهرانه بهره گرفته می شد.